Leerdoelen en succescriteria

Onderwijsontwerp begint met het einde voor ogen. Wat wil je dat je studenten straks weten en kunnen en hoe evalueer je dat? Formuleer daarom eerst de leerdoelen en succescriteria. Als je die goed formuleert, geeft dat structuur, richting en focus aan je studenten.

Leerdoelen

De basis voor de leerdoelen vind je voornamelijk in het basisdeel, de profieldelen en de keuzedelen in het kwalificatiedossier. De eisen uit het kwalificatiedossier vul je aan met leerdoelen die voor jouw onderwijsinstelling, jouw vakgroep, jouw studenten of voor jezelf van belang zijn.

Een goed geformuleerd leerdoel bestaat uit vier elementen:

Voorbeeld: de student kan in een tekst (voorwaarde) alle gebeurtenissen (prestatie) ten opzichte van elkaar in de tijd plaatsen (gedrag) door de past simple en de past perfect (inhoud) te herkennen. Of: de student kan met voelermaatjes (voorwaarde) de kleppen van een motorblok zonder hydraulische klepstoters (voorwaarde) stellen tot op 0,05 millimeter nauwkeurig (gedrag en inhoud).

Succescriteria

Succescriteria bepalen hoe een student aantoont dat hij een leerdoel beheerst en weet of kan wat hij moet weten of kunnen. Globaal kun je stellen dat de geformuleerde voorwaarde en het gedrag samen de succescriteria vormen.

Succescriteria kun je zelf formuleren, maar je kunt er ook je studenten bij betrekken. Stel dat ze een poster moeten ontwerpen voor een evenement. Gebruik dan bijvoorbeeld de werkvorm denken-delen-uitwisselen in combinatie met Padlet om samen tot de succescriteria te komen. Je geeft ze een aantal goede en slechte voorbeelden van posters en laat ze individueel bepalen welke ze de beste en de slechtste vinden. Vorm daarna kleine groepjes waarin ze hun bevindingen delen en laat ze samen een lijstje met criteria maken. Als ze die per groepje op een Padlet delen, kun je klassikaal kijken naar de opbrengst om met de hele klas tot een definitief lijstje te komen.

Denken vanuit leerdoelen

Bij het formuleren van leerdoelen en succescriteria om je onderwijs te ontwerpen, is het verleidelijk het meteen groots aan te pakken. Begin liever klein, bijvoorbeeld door een stukje van je methode te vervangen door les- en leeractiviteiten gebaseerd op leerdoelen. Stel jezelf de volgende vragen:

Als je deze vragen beantwoord hebt, kun je nadenken over de manier waarop je de leeractiviteiten in een les of lessenserie gaat inpassen.

En zodra je de leerdoelen en succescriteria geformuleerd hebt, kun je nadenken over passende les- en leeractiviteiten. Vragen die daarbij helpen:

Het inspiratieboek ‘Dat kan bij ons niet!’, over vernieuwende opleidingen aan het mbo, beschrijft het voorbeeld Mijn school. Daarin bespreken studenten met hun coach hoe ze hun diploma kunnen behalen op een manier die bij hen past. De ene student zet een project op om broodjes te bakken met kinderen in het park, de andere werkt aan een moestuin om buurtbewoners bij elkaar te brengen. De kerntaken en werkprocessen van de opleiding komen voor verschillende studenten op verschillende momenten aan bod. Dit is afhankelijk van wanneer ze het nodig hebben in hun zelf uitgestippelde programma.

Verdieping

Terug